4 - ابو عبد الله مرزبانى ابو عبد الله محمد بن عمران مرزبانى در گذشته سال 378 از دانشمندان و محدثان و شعرا و ادبا و مؤلفان مشهور اواسط قرن چهارم هجرى بوده است . ابن نديم در فهرست خود به تفصيل شرح حال او را نگاشته و تأليفات فراوانش را نام مىبرد . ابن نديم مىگويد او اصلا خراسانى است ، و آخرين دانشمند مورخى است كه ما ديده‌ايم . او اخبار و روايات بسيارى از گذشتگان نقل كرده است . داراى صداقت و معرفت وسيع به اخبار پيشينيان و از دانشمندان بسيارى اخبار شنيده بود . كتاب اخبار شعرا ، كتاب مفيد ، كتاب ازمنه ، كتاب هدايا ، كتاب زهد و اخبار زهاد ، كتاب تهانى ، كتاب تلقيح العقول ، كتاب مديح ، كتاب منير ، كتاب عبادت ، كتاب مغازى ، كتاب اوائل ، كتاب اشعار النساء ، كتاب شباب و شيب ، كتاب اخبار برامكه از جمله انبوه تأليفات اوست . به طورى كه قبلا اشاره نموديم ، سيد رضى علم حديث را از مرزبانى كه مشهور است از دانشمندان شيعه بوده است ، فرا گرفت . گويا اين علم حديث ، اخبار و روايات مربوط به احوال و سرگذشت علما و زهاد و شعرا و ادبا و مردان مشهور تاريخ دنيا بوده كه مرزبانى در آن تخصص داشته ، و بيشتر كتابهاى او نيز در اين زمينه بوده است نه اين كه حديث به معنى اصطلاحى آن يعنى روايات و گفته‌هاى پيغمبر و ائمه اطهار باشد ، هر چند دانشمندان مرزبانى را از علماى حديث هم دانسته‌اند . ابن شهر آشوب مىنويسد : او راست كتاب « ما نزل من القرآن في على بن ابي طالب عليه السلام . » ابن خلّكان او را اصلا خراسانى و متولد در بغداد ، و داراى تصانيف مشهور و مجموعه‌هاى كم نظير دانسته و مىنويسد : « او مورخ ادبيات بود ، اخبار زيادى در اين خصوص داشت . تأليفاتش بسيار است . در نقل حديث موثق و در مذهب مايل به تشيع بود . از عبد اللَّه بن محمد بغوى و ابو داود سيستانى حديث نقل كرده است « 8 » . 5 - هارون بن موسى تلّعكبرى ابو محمد هارون بن موسى تلّ عكبرى از فقهاء و محدثين و مشايخ بزرگ شيعه در اواسط

--> ( 8 ) فهرست ابن نديم - چاپ مصر - ص 196 .